Światowy Dzień Udaru Mózgu: Jak rozpoznać objawy i uratować życie?

Każdego roku w Polsce tysiące osób doświadcza nagłych zaburzeń ukrwienia mózgu. Światowy Dzień Udaru Mózgu to doskonała okazja, aby przypomnieć sobie, jak reagować w sytuacji zagrożenia. Przypadłość ta dotyka najczęściej osoby starsze, jednak profilaktyka i wiedza są kluczowe w każdym wieku. Dowiedz się, jak chronić siebie i najbliższych.

Czym jest udar mózgu?

Udar mózgu to nagłe zaburzenie czynności mózgu, które powstaje z przyczyn naczyniowych. Wyróżniamy dwa główne rodzaje tego stanu: niedokrwienny oraz krwotoczny. Udar niedokrwienny stanowi około 85% wszystkich przypadków. Powstaje na skutek zablokowania naczynia krwionośnego przez skrzep. Z kolei udar krwotoczny występuje, gdy pęka naczynie krwionośne w mózgu. Obie sytuacje prowadzą do niedotlenienia tkanki mózgowej i obumierania komórek nerwowych.

Udar mózgu u seniora – dlaczego wiek zwiększa ryzyko?

Z wiekiem naczynia krwionośne tracą swoją elastyczność. Ryzyko wystąpienia zaburzeń naczyniowych wzrasta po 65. roku życia. Wpływ na to mają często towarzyszące choroby przewlekłe. Wśród nich wymienia się nadciśnienie tętnicze, migotanie przedsionków, cukrzycę oraz hipercholesterolemię. Osoba chorująca na nadciśnienie tętnicze powinna regularnie kontrolować ciśnienie krwi i przyjmować leki zgodnie z zaleceniami lekarza.

Jak rozpoznać objawy? Zasada FAST

Umiejętność szybkiej oceny objawów pozwala skrócić czas do udzielenia pomocy medycznej. W rozpoznaniu pomaga międzynarodowy schemat FAST (ang. Face, Arm, Speech, Time):

Twarz (Face): Asymetria twarzy, opadający kącik ust. Poproś o uśmiech.

Ręka (Arm): Opadanie jednej kończyny lub brak możliwości jej podniesienia. Poproś o wyciągnięcie obu rąk do przodu.

Mowa (Speech): Mowa staje się bełkotliwa, trudna do zrozumienia. Poproś o powtórzenie prostego zdania.

Czas (Time): Jeśli zauważysz którykolwiek z tych symptomów, natychmiast zadzwoń pod numer 999 lub 112.

Nawet jeśli objawy ustąpią samodzielnie po kilku minutach, nie wolno ich ignorować. Może to być przemijający atak niedokrwienny (TIA), który zapowiada poważniejszy epizod.

Prawidłowe postępowanie przy udarze mózgu

Gdy podejrzewasz udar u bliskiej osoby, liczy się bezwzględnie czas. Istnieje tzw. okno terapeutyczne, które trwa zazwyczaj do 4,5 godziny od pojawienia się pierwszych symptomów. W tym czasie lekarze mogą podać lek trombolityczny (np. alteplasum), którego zadaniem jest rozpuszczenie skrzepu i przywrócenie przepływu krwi w naczyniu.

Oto co musisz zrobić krok po kroku:

• Zadzwoń pod numer alarmowy 999 lub 112 i wyraźnie opisz objawy.
• Zapewnij choremu bezpieczną pozycję (najlepiej leżącą z lekko uniesioną głową).
• Nie podawaj osobie z objawami nic do picia ani do jedzenia.
• Zapisz dokładną godzinę, w której pojawiły się pierwsze objawy.
• Przygotuj dokumentację medyczną i spis przyjmowanych leków.

Profilaktyka i wsparcie dla osób starszych

Zapobieganie nawrotom oraz pierwszemu epizodowi opiera się na zdrowych nawykach. Osoba z otyłością powinna dążyć do stopniowej redukcji masy ciała pod opieką dietetyka. Wskazana jest umiarkowana aktywność fizyczna, taka jak codzienne spacery czy nordic walking. Ważna jest również dieta uboga w sól i tłuszcze nasycone.

Regularne wizyty u lekarza POZ oraz kontrola parametrów krwi pozwalają szybko zareagować na niepokojące zmiany. Pamiętaj, że wczesna rehabilitacja podjęta jeszcze w szpitalu daje szansę na powrót do sprawności.

KIEDY NATYCHMIAST WEZWAĆ POGOTOWIE (999 / 112)?

Wezwij pomoc medyczną bez zbędnej zwłoki, jeśli u Ciebie lub kogoś w Twoim otoczeniu pojawią się:

Nagle występujący opadający kącik ust lub asymetria twarzy.

Nagłe osłabienie, niedowład lub drętwienie ręki bądź nogi (szczególnie po jednej stronie ciała).

Trudności z wypowiadaniem słów lub rozumieniem mowy.

Nagłe zaburzenia widzenia w jednym lub obu oczach.

Nagłe zaburzenia równowagi, zawroty głowy, trudności w chodzeniu.

Silny, niespodziewany ból głowy bez jasnej przyczyny.

Reagowanie na pierwsze objawy zaburzeń naczyniowych w mózgu wymaga opanowania i wiedzy. Zapamiętanie prostego testu FAST ułatwia szybkie podjęcie decyzji o telefonie na numer alarmowy. Pamiętaj, że czas ma kluczowe znaczenie dla uratowania sprawności i życia. Wspieranie bliskich w profilaktyce chorób układu krążenia obniża ryzyko wystąpienia udaru. Dbaj o regularne badania kontrolne i aktywność fizyczną dopasowaną do Twojego wieku.