Kupuj w sieci z głową. Jak rozpoznać oszusta i bezpiecznie płacić za zakupy online

Po czym poznać, że sklep może być fałszywy?

Oszuści coraz częściej tworzą strony łudząco podobne do znanych sklepów. Kilka sygnałów powinno jednak wzbudzić czujność:

• Cena zbyt piękna, by była prawdziwa. Markowy sprzęt za połowę ceny to zwykle przynęta.
• Brak danych sprzedawcy. Uczciwy sklep podaje nazwę firmy, adres, NIP i numer telefonu. Firmę można sprawdzić w bezpłatnych rejestrach CEIDG lub KRS na portalu biznes.gov.pl.
• Tylko przelew na prywatne konto. Brak możliwości płatności kartą, przez bramkę płatniczą czy za pobraniem to poważne ostrzeżenie.
• Adres strony z drobną zmianą. Literówka, dodatkowy myślnik albo nietypowa końcówka adresu może oznaczać podróbkę znanej witryny.
• Presja czasu. Zegary odliczające minuty do końca promocji mają skłonić do pochopnej decyzji.
• Same entuzjastyczne opinie lub ich całkowity brak.

Warto pamiętać, że ikona kłódki przy adresie strony oznacza jedynie szyfrowane połączenie. Nie gwarantuje, że po drugiej stronie jest uczciwy sprzedawca.

Jak bezpiecznie płacić?

Najbezpieczniej jest płacić kartą lub przez bramkę płatniczą banku, a przy pierwszych zakupach w nowym sklepie wybrać płatność przy odbiorze. Dobrym rozwiązaniem jest osobna karta z niskim limitem, przeznaczona tylko do zakupów online.

Każdą płatność bank prosi zwykle potwierdzić w aplikacji lub kodem SMS. Zanim to zrobisz, przeczytaj dokładnie, na jaką kwotę i komu płacisz. Kodu BLIK, kodu z SMS-a ani danych logowania do banku nie podawaj nigdy nikomu – ani „kurierowi”, ani „pracownikowi banku”, ani „kupującemu”.

Najczęstsze oszustwa, na które trzeba uważać

SMS o dopłacie do przesyłki. Wiadomość informuje, że paczka czeka, ale trzeba dopłacić np. 1,99 zł. Link prowadzi do fałszywej strony płatności, która wykrada dane karty lub logowania do banku. CERT Polska zachęca, by takie SMS-y przekazywać bezpłatnie na numer 8080.

Fałszywy kupujący na portalu ogłoszeniowym. Gdy coś sprzedajesz, „klient” przysyła link, pod którym rzekomo odbierzesz pieniądze. W rzeczywistości strona wyłudza dane karty. Prawdziwy kupujący nie potrzebuje danych Twojej karty, by Ci zapłacić.

Reklamy w mediach społecznościowych. Oszuści wykorzystują wizerunek znanych osób, lekarzy lub stacji telewizyjnych, by sprzedawać „cudowne” suplementy czy zachęcać do inwestycji. Jeśli produkt obiecuje wyleczenie wszystkiego, to najpewniej oszustwo.

Leki z niepewnych źródeł. Leki bez recepty kupuj wyłącznie w legalnych aptekach internetowych. Takie apteki mają na stronie wspólne unijne logo, a ich listę można sprawdzić w rejestrze aptek prowadzonym przez Ministerstwo Zdrowia. Leki z przypadkowych stron mogą być podrobione i niebezpieczne dla zdrowia.

Jakie prawa ma kupujący w internecie?

Ustawa o prawach konsumenta daje osobie kupującej przez internet 14 dni na odstąpienie od umowy bez podawania przyczyny. Termin liczy się od dnia otrzymania towaru. Sprzedawca musi zwrócić pieniądze, w tym koszt najtańszej oferowanej dostawy. Wyjątki dotyczą m.in. rzeczy robionych na zamówienie, szybko psującej się żywności oraz produktów w zapieczętowanym opakowaniu, które otwarto ze względów higienicznych.

Gdy towar okaże się wadliwy lub niezgodny z opisem, przysługuje Ci reklamacja z tytułu niezgodności towaru z umową. Sprzedawca odpowiada za nią przez dwa lata od wydania towaru.

Co zrobić, gdy padniesz ofiarą oszustwa?

Liczy się czas. Im szybciej zareagujesz, tym większa szansa na odzyskanie pieniędzy.

1. Zadzwoń do banku i zablokuj kartę lub dostęp do konta. Kartę możesz też zastrzec pod numerem 828 828 828.

2. Zmień hasła do bankowości i poczty, jeśli mogły trafić w niepowołane ręce.

3. Zgłoś sprawę na policję. Zachowaj zrzuty ekranu, SMS-y, potwierdzenia przelewów i adres strony.

4. Zgłoś incydent do CERT Polska przez stronę incydent.cert.pl. Dzięki temu fałszywa strona może zostać szybciej zablokowana.

5. Poproś o pomoc rzecznika konsumentów w swoim mieście lub powiecie. Porady są bezpłatne.

Ofiarą oszustwa może paść każdy, niezależnie od wieku i wykształcenia. Przestępcy działają profesjonalnie i grają na emocjach. Nie ma powodu do wstydu. Warto porozmawiać o tym z bliskimi – czasem jedna rozmowa uchroni przed oszustwem kogoś innego.

Zakupy w internecie mogą być bezpieczne, jeśli zachowa się kilka prostych zasad. Warto sprawdzać dane sprzedawcy, wybierać bezpieczne formy płatności i nigdy nie podawać nikomu kodów ani haseł do banku. Podejrzane SMS-y przekazuj na numer 8080, a leki kupuj tylko w legalnych aptekach. Pamiętaj też o swoich prawach: masz 14 dni na zwrot towaru kupionego online. Jeśli mimo wszystko dojdzie do oszustwa, działaj szybko – najpierw bank, potem policja.