Zdrowie na urlopie. Jak zadbać o siebie podczas wyjazdów zagranicznych — poradnik dla seniorów

Wizyta u lekarza — pierwszy krok do bezpiecznej podróży

Przygotowanie do wyjazdów zagranicznych powinno rozpocząć się od wizyty u lekarza rodzinnego. Specjaliści medycyny podróży zalecają taką konsultację 4–6 tygodni przed dłuższą podróżą zagraniczną, szczególnie jeśli towarzyszą nam przewlekłe choroby, takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy problemy z sercem. Podczas wizyty warto zapytać lekarza o wpływ zmiany klimatu i strefy czasowej na przyjmowane leki, a także o to, czy planowany wysiłek (wędrówki po górach, długie spacery, pobyt w dużym upale) jest bezpieczny dla naszego zdrowia.

Szczepienia — ochrona przed chorobami zakaźnymi

Ministerstwo Zdrowia rekomenduje seniorom coroczne szczepienie przeciw grypie. W zależności od kierunku podróży mogą być wskazane dodatkowe szczepienia ochronne. Najważniejsze informacje o szczepieniach zalecanych dla konkretnego kraju znajdziesz na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Konsultacja z lekarzem medycyny podróży powinna odbyć się nie później niż 6–8 tygodni przed wyjazdem, aby było wystarczająco czasu na wykonanie wszystkich niezbędnych szczepień. W niektórych krajach, zwłaszcza w Afryce i Ameryce Południowej, wymagane jest szczepienie przeciw żółtej gorączce — jego potwierdzenie otrzymujesz w Międzynarodowej Książeczce Szczepień.

Karta EKUZ — ubezpieczenie w krajach Unii Europejskiej

Jeśli wyjeżdżasz do krajów Unii Europejskiej, warto bezpłatnie wyrobić Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) w Narodowym Funduszu Zdrowia. Kartę otrzymasz na miejscu, jeśli złożysz wniosek osobiście w oddziale NFZ, lub w ciągu pięciu dni roboczych przy złożeniu wniosku elektronicznie. Warto pamiętać jednak, że zakres ochrony EKUZ jest ograniczony — karta gwarantuje dostęp tylko do niezbędnego leczenia w publicznych placówkach zdrowotnych. Dlatego wiele osób dodatkowe ubezpieczenie turystyczne, które obejmuje szerszy zakres usług medycznych, transport ratunkowy i ewakuację medyczną.

Leki — zapas i przepisy celne

Wszystkie regularnie przyjmowane leki powinniśmy zabrać w ilości większej niż wynika z długości wyjazdu — najlepiej z zapasem na kilka dodatkowych dni. Ministerstwo Zdrowia informuje, że pacjent może wywieźć z Polski leki na własny użytek w ilości potrzebnej do swoich potrzeb leczniczych. Jednak ważne jest, aby sprawdzić przepisy celne kraju docelowego i tranzytowego, ponieważ niektóre państwa mają restrykcyjne regulacje wobec leków, zwłaszcza psychotropowych. Jeśli podróżujemy samolotem, leki w płynie można przewozić w bagażu podręcznym w pojemnościach powyżej 100 ml — pod warunkiem, że są niezbędne do leczenia i zostały zgłoszone w kontroli bezpieczeństwa.

Zalecane jest także przygotowanie zaświadczenia od lekarza w języku angielskim z informacją o chorobach i przyjmowanych lekach — dokumenty takie mogą być przydatne na lotnisku lub w zagranicznym szpitalu.

Zagrożenia zdrowotne w podróży — co warto wiedzieć

• Zmęczenie i zmiana strefy czasowej. Długie podróże lotnicze mogą być wyczerpujące, a zmiana strefy czasowej może zaburzyć rytm snu. Seniorom warto zaplanować dodatkowe przerwy na odpoczynek i adaptację organizmu.
• Zakrzepica żył głębokich. Długotrwałe siedzenie w samolocie, autokarze lub samochodzie zwiększa ryzyko. Specjaliści zalecają, aby co godzinę wstać lub poruszać stopami, pić wodę, unikać alkoholu i nosić luźne ubranie. Osobom z żylakami lekarz może zalecić podkolanówki uciskowe.
• Ochrona sercowo-naczyniowa. Seniorzy z chorobami serca powinni unikać zwiedzania w największym upale i planować częste przerwy na odpoczynek.
• Higiena żywieniowa. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że prawidłowa higiena i bezpieczne nawyki żywieniowe mogą zapobiec nawet 70% zachorowań na choroby przewodu pokarmowego. Warto pić wodę butelkowaną, unikać surowych warzyw i owoców, które nie można samodzielnie obrać, oraz jeść ciepłe potrawy przyrządzone w czystych warunkach.

Bibliografia

Ministerstwo Zdrowia, „Kiedy należy zaszczepić się przed podróżą", gov.pl, 2024, https://www.gov.pl/web/zdrowie/kiedy-nalezy-zaszczepic-sie-przed-podroza-

Główny Inspektorat Sanitarny, „Zalecane szczepienia dla podróżujących", gov.pl, 2024, https://www.gov.pl/web/gis/zalecane-szczepienia-dla-podrozujacych

Ministerstwo Zdrowia, „Informacja w sprawie przewozu leków przez granice", gov.pl, 2024, https://www.gov.pl/web/zdrowie/informacja-w-sprawie-przewozu-lekow-przez-granice-rzeczypospolitej-oraz-innych-panstw-dla-indywidualnych-pacjentow

Pacjent.gov.pl, „Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)", Ministerstwo Zdrowia i NFZ, 2025, https://pacjent.gov.pl/ekuz

Polskie Centrum Zdrowia Publicznego, „Jak przygotować się do podróży zagranicznej", szczepienia.pzh.gov.pl, 2024, https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jak-sie-zabezpieczyc-przed-podroza-zagraniczna/