Zdrowie jamy ustnej u seniorów: jak chronić zęby, protezy i serce

Dlaczego zdrowie jamy ustnej u seniorów jest takie ważne?

Zdrowie jamy ustnej u seniorów ma bezpośredni wpływ na ogólny stan zdrowia. Każdy uśmiech wymaga opieki — szczególnie gdy zaczyna nam przybywać lat. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ponad połowa światowej populacji starszych dorosłych ma nieleczone próchnice, a chorób dziąseł doświadcza prawie dwie trzecie seniorów powyżej 65 lat.

Problem w tym, że zaniedbania w jamie ustnej mogą się wydawać drobnostkami, ale skutkami mogą być: trudności w żuciu i przełykaniu, niedożywienie, a nawet zawały serca czy udar. Bakterie z zainfekowanego zęba czy chorych dziąseł mogą dostać się do krwiobiegu i dotrzeć do serca, powodując zapalenie jego wewnętrznej obudowy — stan zwany zapaleniem wsierdzia.

Suchość w ustach — efekt uboczny leków

Jeden z największych problemów zdrowia jamy ustnej u seniorów to suchość w ustach, czyli kseroostomia. Tę dolegliwość doświadcza około 30% ludzi powyżej 65 lat i aż 40% tych, którzy mają ponad 80 lat. Najczęściej jest to efekt uboczny leków.

Które leki powodują suchość w ustach?

• Leki na ucisk krwi (beta-blokery, inhibitory ACE, diuretyki)
• Antydepresanty (szczególnie tricykliczne)
• Leki przeciwhistaminowe na alergię
• Leki na zaburzenia pęcherza i wydalania
• Leki uspokajające
• Środki przeciwbólowe (szczególnie opioidy)

Suchość w ustach nie jest jedynie niekomfortowa — ona rozpuszcza ochronny filtr na zębach, powoduje nawracające infekcje grzybicze, utrudnia mówienie i jedzenie, oraz drastycznie zwiększa ryzyko próchnicy. Jeśli zmagasz się z tym problemem warto porozmawiać o tym z lekarzem — czasami można zmienić lek na taki, który mniej wysusza jamę ustną.

Protezy — poradnik dla wygody

Protezy dentystyczne rzeczywiście przywracają możliwość żucia i mówienia, ale często stwarzają seniorom poważne problemy. Źle dopasowana proteza to ból, obrzęk dziąseł, owrzodzenia i infekcje — stomatopie protezowe, czyli zapalenia wyścielenia tkanek pod protezą spowodowane grzybami drożdżakami.

Najczęstsze problemy z protezami:

• Zbyt luźne lub zbyt ciasne zaciśnięcie
• Ból nacierający o dziąsła
• Trudności w funkcjonowaniu — poślizgi podczas mówienia lub jedzenia
• Skomplikowana higiena, zwłaszcza u osób z ograniczeniami ruchowości
• Zapach i dezintegracja materiału

Rozwiązanie? Po pierwsze, protezy trzeba codziennie czyścić — miękkimi włoskami szczotki, bez abrazyjnych past. Każdej nocy wyjmij protezy z ust i namocz je w czystej wodzie lub specjalnym roztworze — tak protezy nie wysychają i nie tracą kształtu. Jeśli czujesz ból, nie czekaj — wizyta u dentysty do korygowania czy przerobienia protezy może zmienić komfort Twojego życia.

Związek między zdrowiem jamy ustnej a chorobami serca

Oto informacja, która powinna zwrócić Twoją uwagę: ludzie z chorobą dziąseł są 28% bardziej narażeni na zawał serca niż ci ze zdrowymi dziąsłami. To nie przypadek — to biologia.

Bakterie z zepsutych zębów i zainfekowanych dziąseł przenikają przez drażnione, pękające tkanki dziąsłowe wprost do krwiobiegu. Raz w naczyniach krwionośnych, uruchamiają proces zapalny — całe ciało reaguje jak na zagrożenie, wysyłając białe krwinki i prozapalne substancje chemiczne. To stałe zapalenie to dokładnie to, co napędza tworzenie się złogów tłuszczu na ścianach tętnic, a w konsekwencji do miażdżycy.  Z czasem osad wzrasta, zwęża naczynie, przepływ krwi spada, a ryzyko zatkania się tętnicy i zawału gwałtownie rośnie.

Badania pokazują, że DNA bakterii z jamy ustnej znajdują się wewnątrz tych złogów w sercach ludzi, którzy mieli zawały. 

Jak dbać o zdrowie jamy ustnej u seniorów — praktyczne porady

Zdrowie jamy ustnej u seniorów wymaga systematyczności, ale nie jest skomplikowane. Warto wdrażać codzienne nawyki:

• Szczotkuj zęby miękką szczoteczką co najmniej dwa razy dziennie
• Posługuj się pastą z fluorem — fluor chroni szkliwo
• Używaj nitki dentystycznej raz dziennie 
• Jeśli nosisz protezy — wyjmij je na noc, oczyść dokładnie i namocz
• Dokładnie czyść również język, podniebie i dziąsła (jeśli nie masz zębów)

Częstość wizyt lekarskich:

• Raz na pół roku wizyta u dentysty — nawet jeśli masz protezy
• Dentystyczne czyszczenie usunięcie kamienia i złogów
• Badanie w kierunku objawów raka jamy ustnej

Co jeść i czego unikać:

• Ogranicz cukierki, słodkie napoje, kwaśne soki — niszczą zęby
• Jedz dużo zieleniny, mlecznych produktów, ryby
• Pij wodę zamiast słodkich napojów
• Jeśli masz suchość w ustach — unikaj potraw suchych, gorzkich, ostrych

Ostrzeżenia przed chorobami dziąseł

Czy wiesz, jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?

• Krwawienie z dziąseł podczas szczotkowania
• Czerwone, opuchnięte, bolące dziąsła
• Ustępujące dziąsła, wydłużające się zęby
• Ruchome zęby
• Trwały zły zapach z ust
• Ból podczas żucia

Wszystko to może oznaczać zapalenie dziąseł (gingivitis) lub chorobę przyzębia (periodontitis). Jeśli poczujesz coś z powyższej listy — nie czekaj. Każdy dzień opóźnienia to ryzyko, że chore dziąsła zainfekują Twoje serce.